20. yüzyılın en büyük buluşlarından biri olan uçak, bulunuşundan kısa bir süre sonra savaşların başrol oyuncusu oldu. Bu nedenle, geçen yüzyılın başlarında doğmuş, Büyük Savaşları görmüş, hattâ birine ya da ikisine katılmış, ilk üretimlerini de o dönemde yapmış pek çok sanatçının yapıtlarında başat konulardan biridir. Onlar bu uçan makineyi, eski zaman sanatçılarının uçan yaratık, melek, kuş, balon, planör betimlemelerinin masalsı, hayranlık ve saygı dolu, mesafeli ve ölçülü, zaman zaman nükteli ve çocuksu havasından uzak bir bakışla resmettiler. Uçak, keskin bir dönemecin köşetaşı, bir daha asla eskisi gibi olmayacak bir dünyanın habercisi, insanlığa karşı işlenen suçların vazgeçilmez nesnesiydi. Masal değil, gerçekti; insanı en büyük ütopyasına, “uçma”ya çok yaklaştırmıştı ama beraberinde yıkımı da getirmişti. Uçağı bu yönüyle ele alan İngiliz sanatçıların birçoğunun yapıtları, Londra’daki Tate Gallery’nin koleksiyonunda yer alıyor. P okurları için bu koleksiyondan yaptığımız seçki, Modernist dönemde ürün vermeye başlayıp daha sonra çağdaş sanatın yaklaşımlarını benimseyen, hepsi savaşı yaşamış altı İngiliz sanatçının uçakla alışverişini ortaya koyuyor.

DERLEYEN: AHSEN ERDOĞAN